DNS (Domain Name System), insanların akılda tutabildiği alan adlarını bilgisayarların kullandığı IP adreslerine çeviren sistemdir. Tarayıcınıza ornek.com yazdığınızda arka planda dört katmanlı bir sorgu zinciri çalışır.
Çözümleme zinciri
- Yerel önbellek: İşletim sisteminiz ve tarayıcınız daha önce öğrendiği yanıtı TTL süresince saklar. Yanıt buradaysa hiçbir ağ sorgusu yapılmaz.
- Özyinelemeli çözümleyici: İnternet servis sağlayıcınızın ya da Google/Cloudflare gibi bir servisin sunucusudur. İşi sizin adınıza zinciri takip etmektir.
- Kök sunucular: 13 kök sunucu kümesi, ilgili uzantının (.com, .tr) sunucularını gösterir. Kendileri alan adını bilmez, yalnızca yönlendirir.
- TLD sunucuları: .com sunucuları, alan adının hangi ad sunucularına devredildiğini söyler.
- Yetkili ad sunucusu: Alan adının gerçek kayıtlarını tutan sunucudur. Nihai yanıt buradan gelir.
Neden bu kadar çok adım var?
Bu hiyerarşi, tek bir merkezi veritabanı olmadan milyarlarca alan adının yönetilebilmesini sağlar. Her katman yalnızca bir alt katmanı bilir; böylece sistem hem ölçeklenebilir hem de dağıtık kalır.
Önbellek neden önemli?
Her kayıt bir TTL (Time To Live) değeriyle gelir. TTL 3600 ise çözümleyici o kaydı bir saat boyunca saklar ve tekrar sormaz. Bu, ad sunucularının yükünü büyük ölçüde azaltır; ancak bir değişiklik yaptığınızda eski değerin bir süre daha görünmesine de yol açar.
Bir sorgunun gerçek süresi
Zincirin tamamı ilk kez çalıştığında toplam süre genellikle 100-300 milisaniyedir. Önbellekten dönen bir yanıt ise 1 milisaniyenin altındadır. Sitenizin ilk açılış hızında bu fark doğrudan hissedilir; bu yüzden ad sunucusu seçimi bir performans kararıdır.
Kendi alan adınızı inceleyin
DNS zinciri aracımız, sorguyu kök sunucudan başlatıp her adımın gerçek süresini ölçer. Böylece gecikmenin hangi katmanda oluştuğunu görebilirsiniz.